Archive | november, 2010

Inleiding – Ethisch consumeren

29 nov

discussie van woensdag 8 december 2010, Antwerpen

inleiding 1

Situering

“Ethische producten/diensten: niet beperkt tot het sociaal aspect! Drie aspecten:

  1. het sociale aspect: de rechten van de werknemers verdedigen, geen kinderarbeid toestaan …;
  2. het economische aspect: de strijd aangaan tegen economische onjuistheden door eerlijke inkomsten voor alle schakels van de productieketen te garanderen, onder andere voor de kleine producenten uit het zuiden
  3. het milieuaspect: ecologische productie- en gebruiksvoorwaarden verzekeren” [1]

“Ethisch consumeren betekent dat er ethische producten worden aangeboden en dat de bedrijven dus bepaalde principes hanteren. We spreken van “Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen” (MVO), waarbij de nadruk ligt op de impact van bedrijven en hun activiteiten op de maatschappij. Dit maakt deel uit van “duurzame ontwikkeling”, het rationeel en respectvol gebruik van menselijke, materiële, natuurlijke middelen. Het doel is het welzijn van de toekomstige generaties op sociaal, economisch en ecologisch vlak niet in gevaar te brengen.”[2]

“Er bestaan systemen om de consument te informeren over het gedrag van bedrijven: gedragscodes, labels en certificaten. De eerste zijn van de hand van de bedrijven en daar is niet altijd controle op. De twee andere gaan uit van een externe instantie. Het verschil zit in de zichtbaarheid. Certificaten die aan bedrijven werden toegekend, zijn amper zichtbaar (bv. het Sociaal Certificaat SA 8000 of ISO14001 voor milieu). Labels die aan producten werden toegekend, zijn daarentegen erg zichtbaar, alhoewel sommige (bv. het ecolabel of het Belgisch Sociaal Label) zeldzaam blijven. Meer informatie over productlabels vindt u op www.labelinfo.be.” [3]

“Ethisch ondernemen is nu in de mode en dat heeft alles te maken met het feit dat de staten een deel van hun impact op het economisch gebeuren hebben verloren. De evolutie die geforceerd werd in de jaren zeventig en een hoge vlucht kende in de jaren tachtig, is zelfversterkend: de staten die niet meestapten en te veel regels en te hoge taksen oplegden aan de grote bedrijven, werden bestraft met kapitaalvlucht of delokalisatie. De snel groeiende ongelijkheid en uitsluiting deden echter bij sommige ondernemers het besef ontstaan dat ondernemingen zelf meer verantwoordelijkheid zouden moeten opnemen: hetzij uit eerlijke overtuiging, hetzij om al te grote ontevredenheid en een daaruit voortvloeiende vraag naar nieuwe regels -maar dan op internationaal niveau- te voorkomen. Een heel andere bron voor het succes van het ethische ondernemen is dat het imago voor wereldwijd opererende ondernemingen van onschatbare waarde is geworden.” [4]

Probleemstelling

Kan ethisch consumeren/ondernemen de wereld veranderen?

“Vergeet het, zeggen sommige mensen uit de bedrijfswereld zelf. ‘Uiteindelijk hebben de aandeelhouders bij ons het laatste woord. Verwacht dus geen wonderen. De bedrijven volgen wat de consument wil. Als die ethischer denkt, zullen wij dat ook doen.” [5]

“Jazeker, zeggen sommigen, ook in ngo-kringen. De mix van consumentendruk, ngo-acties en de eigen overtuiging van bedrijfsleiding en personeel, kan misbruiken als kinderarbeid in de textielsector of dierenproeven in de cosmeticabranche uitbannen. Het antwoord is niet zwart-wit, niet alles of niets. Er zijn immers verschillen tussen bedrijven. Een individueel bedrijf dat zich socialer en milieuvriendelijker opstelt, is al een verandering van de wereld. Als het navolging krijgt van sommige van zijn concurrenten, is de verandering nog groter. Als de staat tussenkomt om dat soort ondernemingen fiscaal te ondersteunen, staan we nog een stap verder. Maar zelfs in de meest wenselijke scenario’s zal er op een aantal terreinen geen alternatief zijn voor wetgeving, nationaal en internationaal. “ [6]

“Critici zeggen dat fair trade een land nooit uit armoede kan halen. Het zou het zelfs erin houden, gezien het geld dat uit de verkoop voortvloeit bijna helemaal naar rijke landen gaan die de producten promoten. Van de verkoopsprijs van een reep fair trade chocolade zou enkel ongeveer 5% naar het arme land gaan.

Het grote verkoopsargument van organisch voedsel is dat het vrij is van chemicaliën. […] In een wereld waar geproduceerde chemicaliën nooit serieus werden getest, zijn ouders bereid om een extra te betalen voor organisch geproduceerde voeding. Het probleem is dat Britse landbouwers niet in voldoende mate overgeschakeld zijn naar organische productie om de groeiende markt te kunnen dekken. Het gevolg is dat supermarkten vaak verplicht zijn om groenten die ze als organisch kunnen labelen over half de wereld te laten overvliegen, met een grote kost ecologische voetafdruk als gevolg. Ecologisten sporen nu consumenten aan om lokaal geproduceerde groenten te kopen, zelfs als ze werden besproeid met pesticiden. Spoel ze gewoon goed af.

Een grote verandering heeft plaatsgevonden in de manier waarop we denken over afval. Terwijl we vroeger geen probleem zagen in het begraven ervan in stortplaatsen of het in zee te dumpen, worden we nu aangespoord door de overheid om te recycleren en het als een hulpbron te beschouwen. […]

Het [recycleren] heeft echter onverachte gevolgen. Het meeste van het plastic en papier in Groot-Brittannië wordt nu naar China of India gestuurd voor recyclage – met een enorme ecologische voetafdruk door het transport tot gevolg. Eens daar moeten boeren-werkers het sorteren, dikwijls in gevaarlijke omstandigheden. Tezelfdertijd eindigt een deel van het papier en flessen dat zorgvuldig werd gesorteerd in huishoudens gewoon in stortplaatsen, omdat de markt voor materialen fluctueert. “Gerecycleerde” GSM’s worden dikwijls kapot naar Afrika verstuurd, waar ze worden gedumpt. Weldra zal de EU opleggen dat al het elektrisch materiaal gerecycleerd moet worden, wat leidt tot angst voor een nieuwe “fridge mountain” van goederen die op recyclage wachten.

Je rijdt veel met de auto? Je gaat veel op vakantie naar de zon? Als je een geruster geweten wil hebben, dan kan je tegenwoordig beroep doen op veel bedrijven die manieren aanbieden om aan CO2-reductie te doen. Eén van de methodes die het meest aanspreekt is iemand te betalen om bomen te planten, bij voorkeur nieuwe bossen te planten of te regenereren. In theorie groeien bomen door het absorberen van CO2 (en te bewaren in hun stammen) en het uitstoten van zuurstof.

Wouden en bossen creëren hun eigen mini-klimaat, dat water verzamelt en opslaat en regenwolken creëert. Maar er is een potentieel probleem als het planten van bomen dikwijls koolstof uitstoot dat zich in de bodem bevindt. En wat gebeurt er als de bossen vuur vatten, of als ze worden gerooid voor het hout? Een veiliger optie zou zijn om te investeren in kleinschalige hydro-systemen, zodat mensen die b.v. in de Hymalayas leven, die momenteel geen electriciteit hebben, een 21ste eeuw-levensstijl kunnen opbouwen zonder de planeet te vervuilen.

S.

[1] http://www.test-aankoop.be/ethisch-consumeren/s527673.htm
[2] Id.
[3] Id.
[4] http://www.mo.be/artikel/ethisch-ondernemen-zit-de-lift
[5] Id.
[6] Id.

inleiding 2

Zoals jullie allemaal wel weten is het niet zo goed gesteld met de natuur. De huidige menselijke maatschappij heeft een grote impact op het milieu, en vervuiling en vernieling zijn hier vaak het gevolg van. Met de industrialisering en de grootschalige productie zijn het voornamelijk grote bedrijven die instaan voor de meeste producten die we kopen. Het doel van een bedrijf is op de eerste plaats winst maken, wat op zich niet slecht is. Ondernemers verzinnen allerlei manieren om hun winst te vergroten, of om hun prijs te verlagen om tegen de concurrentie op te kunnen. Hierbij word echter niet zo vaak gekeken naar de impact op de rest van de wereld, en worden vaak productiemethoden gebruikt die schadelijk zijn voor de omgeving of oneerlijk zijn tegenover groepen die zich niet kunnen verdedigen. Als consument spelen we een belangrijke rol in de manier waarop allerlei producten worden geproduceerd, alsook welke producten er gebruikt worden. Daarom is het belangrijk dat we als individu opletten bij wat er allemaal te pas komt bij de manier waarop onze aankopen worden geproduceerd.

De belangrijke dingen waar men op moet letten zijn de afkomst, verwerking en het uiteindelijke afval dat gecreëerd word bij onze aankopen. Dit is echter niet zo simpel, wij kopen zoveel verschillende producten dat we onmogelijk kunnen weten hoe alles in elkaar zit. Daarenboven weten de meesten niet altijd wat al dan niet schadelijk is voor het milieu. Er zijn wel organisaties die zich hiervoor inzetten, maar dit is vaak slechts kleinschalig.

Zo kopen bijvoorbeeld nog vis, begrijpelijk want vis is zeer lekker, waar men niet zoveel bij stilstaat is dat de meeste vissoorten bijna uitgestorven zijn door overbevissing. Misschien moeten we dan maar gekweekte zalm kopen… Wist u dat ze de zeeën leegvissen, daar vismeel van maken en die voeden aan de zalmen waardoor gekweekte zalm nog veel schadelijker is voor het milieu? Ik wist het ook niet, dat vertellen ze u niet als u zalm koopt. Het enige wat op de verpakking staat is de prijs en een eindeloze lijst van betaalmiddelen en andere E-nummers.

Enkele vragen om de discussie op gang te brengen:

Zijn mensen zijn zich er niet van bewust hoeveel macht ze hebben als ze hun boodschappen gaan doen? Er wordt niet voldoende geïnformeerd over de problemen, producten en bedrijven. Er zijn enorm veel mensen, en de meesten hebben wel meer aan hun hoofd dan of hun kaas al dan niet ecologisch is. Mag je mensen wel opleggen om zich ecologisch te gedragen?

Billy

Ethisch consumeren

29 nov

Fair trade, groene producten, vegetarisme, een ander consumptiegedrag… worden vaak voorgesteld als oplossingen op vele ecologische en sociale problemen. Is ethisch consumeren dé oplossing, een deel van de oplossing, een pijnstiller, een druppel op een hete plaat of een illusie? Wat houdt ethisch consumeren in?  Waarom ethisch consumeren? Is ethisch consumeren mogelijk binnen onze maatschappij? Hangt ethisch consumeren samen met ethische productie? Is ethisch consumeren hetzelfde als ethisch kopen? Bestaat er zoiets als een onethische consumptie? Is ethisch consumeren voor iedereen weggelegd? Welke problemen wil het behelpen? Welke grond hebben deze problemen?

Via deze vragen zetten we ook een bredere discussie verder over individuele en maatschappelijke schuld en verantwoordelijkheid. Wat te doen t.o.v. sociale en ecologische problemen? Wat voor engagement? Het is tevens een vervolg op de discussie over duurzame ontwikkeling die Discussiegroep Spartacus hield in november 2009.

Iedereen is welkom om mee te discussiëren op woensdag 8 december in Café Multatuli (Lange Vlierstraat 9, 2000 Antwerpen) vanaf 19u30.

Artikels en teksten ter voorbereiding zijn altijd welkom. Hier zijn er alvast enkele:

Verslag – Tijd voor een verlichte Islam?

16 nov

discussie van dinsdag 9 november 2010, Antwerpen

Inleiding – Tijd voor een verlichte Islam?

16 nov

discussie van dinsdag 9 november 2010, Antwerpen

In het begrip van de wisselwerking (of tegenstelling) westerse – islamitische wereld wordt de westerse wereld in Europa gewoonlijk gezien als de geseculariseerde, verlichte wereld. In de VS zal echter in tegenstelling met de islam veel vaker het christendom worden geponeerd. De islam wordt in beide gevallen veelal opgevat als een monolithisch blok, dat steeds in zijn geheel onderschrijft wat enkele vooraanstaande, vooral extremistische, figuren uit de “islamitische wereld” beweren.

In deze inleiding wil ik kort ingaan op de islam als religie en vervolgens als ideologie en daarbij trachten een aantal verhitte beweringen over de islam te ontkrachten. Tot slot wil ik trachten te duiden op een aantal problemen van het huidige debat, waarbij ik ook een aantal gespreksvragen wil opwerpen.

[…]