Archive | 2011

Inleiding – Utopie: gevaarlijk of constructief?

1 dec

discussie van 8 november 2011, Antwerpen

Definitie

Naargelang de context kan het woord ‘utopie’ verschillende betekenissen hebben:

  1. niet te verwezenlijken ideaal – synoniem: droombeeld
  2. geschrift over een utopie (stijlfiguur)
  3. ontwerp voor een ideale toestand

Antoniem: een ‘dystopie’ (of antiutopie) is een ingebeelde plaats waar mensen gedehumaniseerde en dikwijls angstige levens lijden.

‘Technologisch utopisme’ komt voor uit het geloof in technologie – opgevat als meer dan instrumenten en machines alleen – als het middel om de perfecte samenleving in de nabije toekomst te verwezenlijken.

[…]

Wat nu, en de toekomst dan?

30 nov

Discussiegroep Spartacus nodigt u uit om nog een maal met ons aan tafel te gaan zitten. Wij hopen een verhelderende discussie te hebben op de 6de december in Café Multatuli, Lange Vlierstraat 9, Antwerpen vanaf 19.30 tot uiterlijk 22.30.

Het onderwerp van de volgende discussie is ‘Wat nu, en de toekomst dan?’. Voor onze eerdere discussies en de verslagen daarvan verwijzen wij graag naar onze blog: http://discussiegroepspartacus.wordpress.com/. Ook voor de eerste informatie over het komende onderwerp verwijzen wij u graag naar dit adres. Een eerste inleiding:

De afgelopen periode is er één van toenemende politieke instabiliteit en zware besparingsmaatregelen, alsook het wereldwijde verzet daartegen. Overal ter wereld is er sprake van een duidelijke onrust tegen de huidige maatschappelijke situatie. De mensheid staat voor grote uitdagingen: van een voortdurende economische crisis tot het steeds schaarser worden van grondstoffen zoals olie, alsook een groeiende wereldpopulatie en aanhoudende ecologische destructie.

Het is net in deze periode dat we een politiek vinden zonder een visionair project, met eerder een nihilistische houding tegenover de toekomst. We zullen het met minder moeten doen, harder werken en de consequentie van ons lot moeten accepteren. Een defensieve houding tegen de storm die wij zogenaamd zelf gecreëerd hebben. We hebben nochtans er zelf voor gekozen en dit is het resultaat.

Maar is het huidige discours de enige mogelijkheid die de mensheid heeft? Zijn ‘wij’ de schuldigen? Ligt het probleem en oplossing dan bij ‘de politiek’? Of is er meer aan de hand?

Tot dan,
Discussiegroep Spartacus.

Verslag – Utopie

9 nov

discussie van 8 november 2012, Antwerpen

(uitgebreide inleiding volgt nog)

De discussie

Gevaar bij utopie: utopie rechtvaardigen op basis van een definiëring van de menselijke natuur.

Kan geen utopie voorstellen op basis van een vast mensbeeld (want is steeds relatief bepaald), maar wel als toekomstbeeld of doel.

Mensbeeld: individuele kortzichtige instandhouding vs. sociaal wezen (cf. antropoloog Chris Knight) capabel tot samenwerken, kortzichtigheid komt door armoede.

Utopie in de populaire verbeelding wordt gelinkt aan nazisme en staatssocialisme

nee, staatssocialisme had geen plaats voor utopie, was technocratisch

cf. kritiek op Hans Achterhuis, postmodernisme

nee, het probleem bij staatssocialisme was de mislukte uitvoering […]

Verslag – Democratie

7 nov

discussie van 4 oktober 2011, Antwerpen

Inleiding

Tijdens de eerste discussieavond na de zomerstop discussieerden de tien aanwezigen over democratie. In het licht van de recente Eurocrisis en de Indignados- protestbeweging een brandend actueel onderwerp.

De inleider haalde allereerst Fukayama aan, die in zijn ‘The End of History’ de liberale (representatieve) democratie benoemt als het eindpunt van de ideologische evolutie van de mensheid en de finale vorm van menselijk bestuur. Uitspraken als “democratie in crisis” maken echter dat over dit concept het laatste woord nog niet gezegd is. Concreet formuleerde de inleider twee dilemma’s waar democratische entiteiten mee te maken krijgen:

  • Is er ruimte voor hervorming binnen ons politiek systeem of biedt enkel revolutionaire, buitenparlementaire actie de oplossing voor de ecologische, polieke, economische en sociale crisis?
  • Wie zijn de actoren van sociale verandering?

[…]

Utopie: gevaarlijk of constructief?

1 nov

Discussiegroep Spartacus nodigt u uit om nog een maal met ons aan tafel te gaan zitten. Wij hopen een verhelderende discussie te hebben op de 8ste november in Café Multatuli, Lange Vlierstraat 9, Antwerpen vanaf 19.30 tot uiterlijk 22.30.

Het onderwerp van de volgende discussie is ‘Utopie: gevaarlijk of constructief?’. Voor onze eerdere discussies en de verslagen daarvan verwijzen wij graag naar onze blog: http://discussiegroepspartacus.wordpress.com/. Ook voor de eerste informatie over het komende onderwerp verwijzen wij u graag naar dit adres. Een eerste inleiding:

De economische crisis maakt dat mensen meer dan ooit dromen van alternatieven voor het neoliberale kapitalisme. Sommigen wijzen op de waarde van theorieën uit het verleden, anderen hopen op een oplossing door radicale emancipatie van de massa’s. De filosoof Zizek stelt dat kapitalisme niet langer gelinkt is met democratie en dat “het veld open is”. Maar waar willen we heen na de collectieve verontwaardiging? Peter Sloterdijk schrijft dat we ons leven daadwerkelijk moeten veranderen, nieuwe levensvormen ontwikkelen, deelnemen aan ecologische en economische zelfhulpprogramma’s. Maar hoe kan de modale mens in relatieve luxe voor verandering gemotiveerd worden? De utopie en bij uitbreiding utopisch denken lijkt een mogelijke oplossing. De utopie is een beeld of het ontwerp van een ideale toekomstige samenleving. De term is ontleend aan het boek van Thomas More, Utopia (1516). Plato’s Politeia (De staat) is het eerste voorbeeld van een utopisch geschrift. Volgens Ernst Bloch is de belangrijkste functie van de utopie dat zij ons in staat stelt te bekritiseren wat er reeds is. Zodra samenlevingen dit vermogen verliezen en de utopie als een gevaarlijke illusie uitbannen, belanden zij op een even gevaarlijk als dood spoor. Hoewel veel mensen vandaag nog utopisch durven denken, lijkt het concept sinds de ineenstorting van de Sovjet-Unie in diskrediet geraakt.

Biedt de utopie en het utopisch denken mogelijkheden voor de toekomst? Zijn er gevaren en beperkingen? Of is het een vorm van romantisch escapisme? Dit alles zal besproken worden tijdens onze discussie. U komt ons toch ook versterken?

Tot dan,
Discussiegroep Spartacus.

Inleiding – Democratie

5 okt

Democratie in tijden van crisis

Een nieuw jaar, een nieuw begin. Het weer is terug grijs, banken gaan weer overkop en voor het derde opeenvolgende jaar gaat discussiegroep Spartacus van start.

In 1989 schreef Fukuyama in zijn ‘The End of History’ dat de liberale democratie gezien kan worden als eindpunt van de ideologische evolutie van de mensheid en de finale vorm van menselijk bestuur. Sindsdien beroept haast iedereen van links tot rechts zich op het begrip ‘democratie’ als geprefereerde politiek systeem. Nu in 2011 spreekt men regelmatig van de crisis van de democratie. Ik hoop dat deze discussie duidelijk maakt dat dit veel meer is dan een leuke, intellectuele bezigheid. De vraag: ‘wat is democratie?’ is voor mij een van de meest fundamentele vragen die vandaag gesteld dient te worden. Dit onderwerp staat niet los van de vorige discussies die sommigen van u hier ook gevoerd hebben, maar staat rechtstreeks in het verlengde hiervan. Bij vorige discussies kwamen steeds dezelfde twee dilemma’s naar voren waar er onenigheid over bestond. […]

Dinsdag 4 oktober: Democratie in crisis?

27 sep

Is onze democratie in crisis? Hoe kan men het toenemende succes van buitenparlementaire zelforganisatie zoals de Indignados  en directe actie enerzijds en het succes van populisme anderzijds verklaren?  Wat betekent ‘echte democratie’ dan en hoe kan men deze verkrijgen?’

Een nieuw jaar, een nieuw begin en voor het derde opeenvolgende jaar gaat discussiegroep Spartacus van start. Bij vorige discussies kwamen steeds dezelfde twee dilemma’s naar voren. Is er ruimte voor hervorming binnen ons politiek systeem of biedt enkel revolutionaire, buitenparlementaire actie de oplossing voor de ecologische, politieke, economische en sociale crisis? En dient politieke actie aan de hand van individuele of collectieve actie te gebeuren?

 Al deze vragen gaan over de vraag hoe desgewenste verandering te verkrijgen of tegen te houden. In 1989 schreef Fukuyama in zijn ‘The End of History’ dat de liberale democratie gezien kan worden als eindpunt van de ideologische evolutie van de mensheid en de finale vorm van menselijk bestuur. Sindsdien beroept haast iedereen van links tot rechts zich op het begrip ‘democratie’ als geprefereerde politiek systeem. Maar wat betekent democratie nog in het licht van de recente schuldencrisis waarbij de grote banken en financiële instellingen de afgelopen jaren enorme winsten geboekt hebben, nadat ze met belastingsgeld overeind waren gehouden. Nu zitten de overheden met een begrotingscrisis en zeggen de banken, aangevuurd door de ratingbureaus: ‘Wel, om stabiel te blijven en niet opnieuw in moeilijkheden te komen, kunnen we het jullie niet lenen. We lenen het alleen maar als jullie de lonen matigen, mensen ontslaan, sociale voorzieningen inperken en de macht van de vakbonden doorbreken.   Tegelijkertijd zien we demonstranten in Griekenland en Spanje die ‘echte democratie’ eisen en bezetten duizenden mensen Wall Street uit woede met het financieel systeem. We discussieerden al over de Arabische Lente, waar honderdduizenden mensen op straat kwamen om hun dictators te verjagen in naam van de ‘vrijheid en democratie’. Maar ook extreemrechts stelt zich tegenwoordig voor als voorvechter van de democratie tegenover de ‘linkse betutteling’ en de ‘fascistische Islam’. Anderen stellen ‘ het populisme’ dan weer voor als de hedendaagse bedreiging van de democratie. De Prijs voor de Democratie ging in 2011 onder meer naar de Field Liberation Movement, een organisatie die door sommigen eerder met terrorisme dan met democratie geassocieerd moet worden. Vele politicologen spreken van een crisis van de democratie.

 Is onze democratie in crisis? Hoe kan men het toenemende succes van buitenparlementaire zelforganisatie zoals de Indignados  en directe actie enerzijds en het succes van populisme anderzijds verklaren?  Wat betekent ‘echte democratie’ dan en hoe kan men deze verkrijgen?’

Dit en nog veel meer, op 4 oktober om 19h30 in Café Multatuli. De Lange Vlierstraat  9 te Antwerpen.

Er kan gezorgd worden voor slaap- of eetgelegenheid voor mensen die van ver komen.

Bijdrage – Ethisch consumeren en ondernemen

1 sep

Volgende tekst heeft als inleiding gediend tot een discussiedag georganiseerd door de Internationale Kommunistische Stroming. Ik heb ze zelf geschreven en vind ze hier volledig passen als bijdrage tot de discussie over ethisch consumeren en produceren. Hopelijk maakt het de tongen los en halen enthousiastelingen hun ganzenveer of typmachine boven om de tekst te bekritiseren. […]

Verslag – Kernenergie

18 aug

discussie van dinsdag 17 mei 2010, Antwerpen

Inleiding – Kernenergie

1 jun

scheme of nuclear fission principle
discussie van dinsdag 17 mei 2010, Antwerpen

De kernramp in fukushima heeft de discussie over kernenergie terug wat aangewakkerd, velen zijn hierop gesprongen om aan te wijzen dat kernenergie gevaarlijk is en zou moeten worden afgeschaft (hoewel de aardbeving en tsunami op Japan voor mij net hebben aangetoond hoe veilig het kan zijn als het goed gedaan word, van alle centrales in Japan is er maar 1 in de problemen geraakt, en dan zelfs niet door een gigantische aardbeving, maar omdat een tsunami de backupgenerator had weggespoeld). Hoe zit het nu met kernergie? Zijn we voor? Zijn we tegen? Praten we er zelfs nog over? Wat zijn de alternatieven? […]