Bijdrage – Overbevolking?

13 mei

Dit tekstje schreef ik in het kader van een cursus. Aangezien we in de bijeenkomst over ethisch consumeren even het al dan niet bestaande probleem van de overbevolking aanraakten, vind ik ze wel passen als bijdrage aan die discussie.

Ik lees de krant en kijk naar de komende tv-programma’s. Canvas zendt een documentaire uit van de befaamde natuurcineast David Attenborough. De titel luidt: “How many people can live on earth?” Een gevoel van irritatie maakt zich van me meester. Opnieuw zo een discours tegen de overbevolking, opnieuw wordt de schuld van milieurampen x en y op het teveel aan mensen op aarde gestoken en opnieuw volgt een oproep tot geboortebeperking.

Ik kalmeer en geef toe dat de aarde niet oneindig veel mensen kan onderhouden. Toch blijven vragen aan me knagen. Hoe relateer je de uitputting van de watervoorraden, de vernietiging van het regenwoud en de afvalstromen in de oceanen aan de bevolkingstoename? Meer mensen betekent meer consumptie, zegt de overbevolkingtheorie, en dat zorgt voor meer druk op onze natuurlijke hulpbronnen. Logisch?

Ik denk terug aan beelden, films en artikels die ik vroeger zag en las. Een vernield Midden-Oosten, een hongerend Afrika, een uitgeperste Aziatische bevolking en sloppenwijken in Zuid-Amerika. Waar is de overconsumptie door de grote mensenmassa? Misschien zijn ‘wij’ het die te veel consumeren, de bevolking van de rijke, westerse landen?

Ik neem een hap van mijn boterham en voel me schuldig. Ik herpak mezelf. Moet ik bij elk boodschappenlijstje, elke lichtknop die ik aanraak en elke kraan die ik opendraai twee keer nadenken over de ecologische gevolgen van mijn handelen? Is mijn individuele koopgedrag echt van belang? De ene doos koeken is verpakt in plastiek, de andere werd duizenden kilometers verscheept. Wordt ik als individu niet gelimiteerd door de keuzes die een maatschappij me geeft? Kan ik ethisch handelen als de maatschappij waarin ik leef niet ethisch is?

Ik bekijk de reclamefolders op tafel die me aanmoedigen om toch maar die flatscreen en die ‘groene’ auto aan te schaffen. Het valt me op dat de prijzen van de biologische producten duurder zijn dan het niet-biologisch equivalent. Ik blader terug door de krant. “Helft Belgen komt moeilijk rond” kopt een artikel. Ik lees de artikels over Opel Antwerpen, Carrefour, Griekenland, Portugal. Fabrieken, winkels, bedrijven gaan failliet. Werknemers komen op straat en verliezen hun inkomen. Ik begrijp nu waarom ze televisies en auto’s op krediet verkopen. Blijkbaar is de ‘consumptiemaatschappij’ toch niet voor iedereen weggelegd. Het kapitalisme daarentegen treft allen.

De schoolplicht roept. Ik moet vertrekken. Snel concludeer ik dat er geen consumptiemaatschappij is en schrok mijn boterham op. Ik pak mijn rugzak, besluit dat ik 6 kinderen wil en spring op de fiets.

Yann/mei 2010

One Response to “Bijdrage – Overbevolking?”

  1. Yann juli 24, 2012 at 8:37 pm #

    Omdat we er nog een paar keer over hebben gediscussieerd, zet ik hieronder een link naar een toespraak van Murray Bookchin. Daarin argumenteert hij sterk tegen de theorie van overbevolking (vanaf minuut 11 ongeveer) en dus de overconsumptie door de gehele bevolking (wat niet hetzelfde is als de overmatige gebruik van grondstoffen etc. door het kapitalisme):

    http://www.altruists.org/f839

    Hij zegt hier interessante zaken, maar ik schaar me niet achter alles wat hij hier zegt, bijv. zijn visie op Marx en het marxisme. Maar dat is voor een andere discussie.

    Ook in deze artikels argumenteert Bookchin tegen de overbevolkingstheorie. Ik heb ze zelf nog niet gelezen, maar kan interessant zijn.

    http://dwardmac.pitzer.edu/anarchist_archives/bookchin/gp/perspectives8.html
    http://dwardmac.pitzer.edu/anarchist_archives/bookchin/gp/perspectives15.html

Leave a Reply