Inleiding migratie

16 jan

Migratie is van alle tijden en dat is vrij logisch. Niet iedereen wilt blijven wonen waar hij of zij woont en het is nog maar de vraag of het wenselijk is dat dit wel vaak zou gebeuren.

Daarbij is er ook wel gedwongen en afgedwongen migratie, mensen worden het land uitgezet of zijn op de vlucht voor penibele omstandigheden, om daarna regelmatig opnieuw in penibele omstandigheden terecht te komen. Denken we maar aan de mensen zonder papieren in Europa en “het fort” dat de EU geworden is, men geraakt er niet zo maar binnen.. in Griekenland doen paramilitaire groepen er bijvoorbeeld alles aan om hen buiten te houden. Dat Europa een fort is ondervinden momenteel ook vele Syrische vluchtelingen in Turkije op de vlucht voor oorlog en terreur.

In een Syrisch vluchtelingenkamp in Jordanië zijn onlangs zelfs rellen uitgebroken om de barre winterse omstandigheden waarin de vluchtelingen moeten leven. Hulpverleners raakten daarbij gewond.

Er dreigt nu veel sneeuw te vallen in Turkije en Jordanië, de twee landen met het grootste aantal Syrische vluchtelingen. Begin december waren er al meer dan een half miljoen Syrische vluchtelingen, verspreid over landen als Libanon, Turkije, Jordanië,… De ingetreden winter bedreigt honderdduizenden vluchtelingen, hoofdzakelijk kinderen.

Hoe moeten we omgaan met migratie, vluchtelingen en een gebrek aan “de juiste papieren”?

In “ons” land is er nu meer migratie dan ooit. Er wordt ook meer dan ooit geschreven over migratie en de gevolgen of oorzaken daarvan. Als je weet dat wereldreizigers een eeuw geleden geen paspoort hadden en er zelfs vaak nooit een hadden gezien, of als je weet dat je er toen helemaal geen nodig had om de VS binnen te geraken.. dan weet je ook hoe anders we in het Westen met migratie om zijn beginnen gaan. Probeer vandaag de dag maar eens naar de VS te migreren, je zal zien hoeveel moeite je dat zelfs als Belg zal kosten en dat het regelmatig onmogelijk is.

Zelfs een citroen mag soms niet migreren naar de VS, dat ondervond ik toen een stewardess op het vliegtuig me bijna 2,5 jaar geleden aanraadde om mijn op het vliegtuig meegenomen citroen aan haar af te geven, anders zouden ze me aan de grenspost niet laten gaan waarschuwde ze me.

In het Westen zijn er meer dan ooit strenge regels die ons het reizen of migreren naar andere landen tegenhouden, en om het Westen binnen te geraken.. dat is nog een stuk moeilijker. Hoe raar of cynisch is het niet dat we niet zo lang geleden in het Westen mensen op de vlucht voor een streng en zogenaamd communistisch regime uit Midden- of Oost-Europa allemaal met open armen ontvingen, maar dat veel Europeanen nu vaak met misprijzen worden bejegend, en zeker als het zigeuners zijn.

Extreem-rechts is tijdens de voorbije 25 jaar terug electoraal suksesvol geworden, in grote mate doordat het inspeelde op het migratievraagstuk en voor nulmigratie begon te pleiten (alsof zoiets zelfs maar haalbaar is). Het focuste op “migrantenrellen” en een “gebrek aan integratie”, en voor dat “gebrek aan integratie” waren altijd “de anderen” verantwoordelijk en nooit zijzelf van extreem-rechts.

In de jaren 60 startte er in dit land een migratiegolf vanuit Marokko en Turkije, maar in 1974 kwam er een migratiestop. Aan een echt migratie- en integratiebeleid werd misschien daarom lang niet gedacht. Dat kwam pas op gang toen extreem-rechts electoraal begon te scoren. In 1989 werd Paula D’Hondt Koninklijk Commissaris voor het migrantenbeleid en 4 jaar later resulteerde dat bijvoorbeeld in de oprichting van een Centrum voor gelijkheid van kansen en racismebestrijding.

Dat Centrum heeft o.a. als taak de overheid te informeren over de aard en grootte van de migratiestromen, en het is deels onafhankelijk van de overheid. Het moet ook “waken over het respect voor de grondrechten van de vreemdelingen; en de strijd tegen mensenhandel en mensensmokkel stimuleren” (De Witte, 2012). Dat is de migratiepijler, maar het Centrum is ook nog actief rond andere dingen, het komt regelmatig in de media als er sprake is van discriminatie ergens, van racisme en discriminatie op de arbeidsmarkt tot homofobie.

Vermits het echter deels afhankelijk is van de overheid o.a. komt het naar mijn mening echter niet altijd kritisch genoeg uit de hoek.

Mensen zonder papieren hebben er van alle gedisrimineerden hier misschien nog het minst aan, zij moeten eerder vooral steunen op kleine netwerken van actiegroepen en individuen die hen helpen en dat is al lang zo. Vanuit die groepen wordt nu bijvoorbeeld aan het begin van de lente een lange mars door het land gepland, die ook langs Antwerpen passeert.

Ook een aantal religieuze groepen doen er veel aan om in een goed daglicht te staan bij deze mensen zonder papieren. Soms vind ik dat er vanuit deze beweging meer kritiek mag komen op de katholieke kerk als instelling wel, maar met mensen die zo sterk in de marge van de samenleving vertoeven is het sowieso moeilijk werken.

In Antwerpen wordt dit momenteel nog meer ervaren dan in Brussel. Er zijn er genoeg die nu eenmaal afgeschrikt zijn om veel de mond open te doen, hun toekomst hangt er van af. Enkele maanden geleden kwam er nogal wat solidariteit los met de jonge Parweis Sangari, die teruggestuurd werd naar Afghanistan, ook al was het daar nog altijd niet veilig voor hem.

In Nederland is er eigenlijk meer georganiseerd verzet als het over vluchtelingen en mensen zonder papieren gaat dan hier, er worden daar zelfs hele tentenkampen met vluchtelingen opgezet. 1 van de drijvende krachten achter dit actieve netwerk is de organisatie Doorbraak, een landelijke beweging van groepen die er is sinds begin 2007 en groeide uit het in Leiden zeer actieve Fabel van de Illegaal.

In hun eigen woorden: “Veel mensen denken dat ze alleen staan in deze wereld en dat onrecht een gegeven is. Doorbraak is ervan overtuigd dat verandering wél mogelijk is, verspreidt daarom haar visie en werkt samen met mensen die opkomen voor belangen die voor iedereen waardevol zijn. Op die manier levert Doorbraak een bijdrage aan – hopelijk – succesvol verzet tegen kapitalisme en voor meer gelijkheid en vrijheid op alle fronten. Daarbij plaatsen we ons in een brede traditie van strijd en solidariteit van onderop, die – in al haar diversiteit – door de eeuwen heen en in alle continenten bestaan heeft.” De strijd voor steun aan mensen zonder papieren is 1 van hun belangrijkste deelstrijden, en een groot aantal van hun medewerkers heeft een goede kijk op het migratiedebat, de multiculturele samenleving en vormen van discriminatie (racisme, seksisme, klassisme,…).

Er zijn er die het vooral willen doen vergeten maar naast immigratie is er natuurlijk ook emigratie: elk jaar opnieuw emigreren er zo’n 45000 mensen weg uit dit land. Zij moeten dus niet meer op Belgische of Vlaamse wijze “ingeburgerd” worden. Wat die inburgering of integratie in de samenleving juist inhoudt is overigens niet altijd even duidelijk. Veel beleidsmakers willen in elk geval dat die veel gaat over het zich de plaatselijke taal eigen maken, naast een respect voor de lokale culturele geplogenheden.

Partijen als N-VA en Open Vld gaan daar erg ver in zelfs. Als het over integratie gaat moeten de inspanningen blijkbaar ook steeds meer van “de anderen” komen. Jan Blommaert stelt: “Ruim twintig jaar na de integratievoorstellen van het Koninklijk Commissariaat voor het Migrantenbeleid van Paula D’Hondt lijkt elke nuance verdwenen uit het debat over integratie en inburgering. Waar men destijds nog sprak over de drie grote hefbomen – werk, wonen en onderwijs – en waar men althans op papier een mate van wederkerigheid in het integratietraject voorstelde, is het hele debat thans vernauwd tot eenzijdige aanpassing. En voor die aanpassing heeft men bovendien een panacee: ‘kennis van het Nederlands’.”

Volgens Blommaert doet men maar de hele tijd ook alsof Vlaanderen een eentalig gebied is terwijl het in feite om een meertalig gebied gaat. In academische kringen wordt bijvoorbeeld het Engels zelfs heel belangrijk intussen. Toch moeten mensen nu volop Nederlands kunnen vooraleer ze in aanmerking komen voor een sociale woning bijvoorbeeld.

Volgens Blommaert is onze samenleving dus echter meertalig: “Men kan enkel aan onze samenleving deelnemen indien men verschillende talen spreekt. En die keuze van talen, de talen die men met z’n familie, vrienden en collega’s spreekt, is geen zaak voor de overheid. Het is een zaak die bepaald wordt door sociale processen, en beleid heeft daar nauwelijks een greep op.”

Ik heb zelf zeker niet altijd vertrouwen in dat integratiediscours, volgens mij moeten samenlevingen vooral draaien rond participatie, of men nu in Europa of aan de andere kant van de wereld leeft, of men daar gebleven is of naar hier gemigreerd is.
Intussen gaan mensen met verschillende culturele achtergronden zeker niet altijd met elkaar om. Heel veel Vlamingen gaan vooral en ongeveer exclusief met Vlamingen om, veel Turken gaan veel met Turken om,… Schotten tussen culturen worden zeker niet altijd weggehaald, wantrouwen tegenover mensen uit andere culturen blijft vaak aanwezig, nationalisme en chauvinisme ook.

Bronnen:

Enerzijds/Anderzijds

De Witte, Jozef

Uitgever:

Uitgeverij Lannoo

Aantal pagina’s:

164

Jaar van uitgave:

2012

ISBN-nummer:

9789401400381

Teksten van Jan Blommaert op

http://www.knack.be/opinie/columns/jan-blommaert/vlaanderen-vlaams-een-onrechtvaardige-samenleving/opinie-4000233063826.htm

en

http://www.dewereldmorgen.be/blogs/janblommaert/2013/01/13/wiens-nederlands-welk-nederlands-enkele-feitelijke-observaties-en-wat-

http://www.doorbraak.eu/

No comments yet

Leave a Reply