Verslag – Politieke communes en andere sociale opstanden

8 nov

10 september 2013, Antwerpen

Voor deze discussieavond bestond de uitdaging erin te vertrekken vanuit een concrete historische gebeurtenis (de Commune van Parijs) en de vergelijking te maken met de actuele opstanden in Egypte. De inleiding van R. bood een schets van deze twee tijdsgewrichten. We vroegen ons af of de massa’s, die in beide gevallen op de been waren gebracht, vergelijkbaar waren en of we in beide situaties konden spreken van een dictatuur van het proletariaat.

Die gedachte-oefening bleek verre van eenvoudig. Snel weer duidelijk gemaakt door B. dat geen van deze twee cases geïdealiseerd hoefde te worden, dat ze van de andere kant ook niet onderschat hoefden te worden en dat ze vooral niet als geïsoleerd hoorden beschouwd te worden. In de discussie werd gepoogd een context te beschrijven en te achterhalen voor zowel de Commune als de opstand in Egypte; het aandeel van religie, het geopolitieke, despotische regimes, armoede en ellende. De objectieve voorwaarden voor een opstand werden onderscheiden van de subjectieve voorwaarden (morele kwesties, verontwaardiging).

Na de pauze tekende deze tweedeling zich duidelijk af; aan het ene kamp van de discussietafel zaten diegene die wensten uit te gaan van persoonlijke bekommernissen (om niet langer simpelweg anders te gaan consumeren, maar om daadwerkelijk anders te gaan leven), het andere kamp gaf de voorkeur te denken vanuit het historisch materialisme, als analyse die een arbeidersklasse kan verenigen.

Deze twee standpunten bleken evenwel niet onverzoenbaar wanneer werd ingegaan op de concrete omstandigheden waarin de bevolking zich ten tijde van de Parijse Commune begaf: stijgende voedsel- en energieprijzen, toenemende werkloosheid, … In de praktijk betekende dit dat door de Commune een resem maatregelen werden doorgevoerd: de staat als systeem werd aan de kant gezet, afzetbaarheid van de vertegenwoordigers werd ingebouwd, er werden geen ministers verkozen maar commissies, onderwijs werd gratis, …

Sv. provoceerde door de vraag te stellen hoe dit alles vandaag kon worden toegepast. Hieruit volgde de vraag wie vandaag de macht in handen heeft, en dat is nog steeds die klasse die controle uitoefent over de productiemiddelen en -verhoudingen.

In menig opzicht geldt de Commune nog steeds als een valabel politiek actiemiddel (cfr. Karl Marx – Het Karakter van de Commune van Parijs, 1871). De vraag droeg zich vervolgens op of gewelddadige actie gerechtvaardigd kon worden in het bewerkstelligen van sociale verandering – een vraag die als vertrekpunt zou dienen voor de volgende discussie.

Al bij al was het een hoog gegrepen discussieonderwerp maar daarom niet noodzakelijk onhaalbaar. Iets meer voorkennis omtrent het onderwerp vergaren is dan misschien wel de boodschap.

Sv.

No comments yet

Leave a Reply